Ανάπτυξη μέσω Τουρισμού ή Τουρισμός μέσω Ανάπτυξης;

Το παρόν άρθρο εκτιμά τις διακλαδικές διασυνδέσεις του τουριστικού τομέα της ελληνικής οικονομίας χρησιμοποιώντας μια διευρυμένη εκδοχή της μεθόδου της «υποθετικής απόσπασης» (hypothetical extraction method), η οποία επιτρέπει την συνεκτίμηση των διακλαδικών επιδράσεων της διαδικασίας αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης. Τα ευρήματα της ανάλυσής μας δείχνουν ότι ο ρόλος του τουρισμού στην ελληνική οικονομία είναι περισσότερο ως πωλητής εισροών στους υπόλοιπους κλάδους παρά ως αγοραστής εισροών, εύρημα το οποίο δύναται να αναχθεί σε μεγάλο βαθμό στην υψηλή συμμετοχή του τουριστικού προϊόντος στη διαδικασία αναπαραγωγής της εργασιακής δύναμης. Με άλλα λόγια μια αύξηση της ζήτησης για το τουριστικό προϊόν δεν μπορεί να επιφέρει μια ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική στο οικονομικό σύστημα, λόγω του ότι η εξάρτηση του τομέα από εισροές άλλων κλάδων για τη λειτουργία του είναι χαμηλή και, άρα, η αύξηση του τουριστικού προϊόντος δεν θα επιφέρει μεγάλη αύξηση της παραγωγής των υπολοίπων κλάδων της οικονομίας. Αντιθέτως, μια αύξηση της ζήτησης για τα προϊόντα των υπολοίπων κλάδων θα επιφέρει μια ισχυρή ανάπτυξη του τουριστικού τομέα, λόγω του ότι η εξάρτηση των άλλων κλάδων από εισροές του τουριστικού τομέα είναι υψηλή. Συνεπώς, οι διακλαδικές διασυνδέσεις του τουρισμού δείχνουν ότι ο τομέας δεν μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας αναπτυξιακής πολιτικής μέσω τόνωσης της τουριστικής ζήτησης, αλλά, αντιστρόφως, μια πολυκλαδική ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας θα οδηγήσει σε σημαντική μεγέθυνση του τουριστικού της τομέα.

The Impact of COVID-19 on the US Economy: The Multiplier Effects of Tourism

This article explores the multiplier effects on domestic product, employment, and the external sector of the US economy due to the decline of tourism activities during the pandemic. For this purpose, we use an input-output model and the latest available input-output data from the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD’s) database. It was found that for every USD million decrease in tourism receipts, the net output decreases about USD 1.53 million, the level of employment decreases about 16.86 persons, imports decrease about USD 0.20 million, while the comparative analysis of these results with the economy’s average multipliers indicates that tourism constitutes a key sector of the US economy. From the evaluation of the results, it is deduced that the decline of tourism activities recorded in the year 2020 accounts for about one-fourth of the observed recession in the US economy.

A Recovery for Whom? The Case of the Greek Tourism Sector

The COVID-19 pandemic has revealed multiple risks faced by economies whose production structures depend on the volatility of international conditions. In the case of Greece, this has manifested itself in the severe impact the pandemic has had on one of the linchpins of the Greek economy: the tourism sector. Vlassis Missos, Nikolaos Rodousakis, and George Soklis document the impact of the pandemic on tourism and the significance of tourism revenues for Greece’s 2021 GDP recovery. They argue that the distributional effect of the tourism sector plays a significant role in overall income inequality in Greece and develop a number of policy recommendations aiming to correct some of the problematic aspects of the country’s tourism sector.

The COVID-19 multiplier effects of tourism on the German and Spanish economies

Based on a multisectoral model of single production and using data from the input–output tables, this paper estimates the COVID-19 tourism multiplier effects on output, employment and trade balance of the German and Spanish economies. It is found that the decrease of international travel receipts recorded in the year 2020 correspond to a decrease in GDP of about 0.58% in the German economy and a decrease in GDP of about 4.54% in the Spanish economy. The evaluation of the results reveals that the higher observed recession in the Spanish economy than in the German economy can be attributed to the relatively stronger dependency of the former on the highly vulnerable in the pandemic tourism industry.

Μπορεί ο τουρισμός να σώσει την ανάπτυξη για το 2021;

Στην παρούσα ανάλυση διερευνούμε τις πολλαπλασιαστικές επιδράσεις που θα έχει για το 2021 η μεταβολή τόσο των συνιστωσών της αυτόνομης ζήτησης όσο και, μεμονωμένα, των ταξιδιωτικών εισπράξεων στο ΑΕΠ, την απασχόληση και τις εισαγωγές της ελληνικής οικονομίας.Τα ευρήματα μας δείχνουν ότι ο τουρισμός δύναται για το 2021 να είναι ο τυλοβάτης» της ανάπτυξης και σε αυτό το γεγονός φαίνεται ότι βασίζεται και ο σχετικός κυβερνητικός σχεδιασμός για το 2021. Αυτό το γεγονός όμως πρέπει να θεωρηθεί παροδικό, καθώς οφείλεται στις ειδικές συνθήκες που επικρατήσαν στην ελληνική αλλά και στη διεθνή οικονομία λόγω της πανδημίας COVID-19. Μακροχρόνια, έχει αποδειχθεί ότι ο τουρισμός δεν μπορεί, λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών του, να παίξει το ρόλο της «ατμομηχανής» της ελληνικής οικονομίας.

Ο Τουρισμός χωρίς Μεταφυσική

Σκοπός της παρούσης εργασίας είναι (α) να εντοπίσει την πηγή των αποκλίσεων ανάμεσα στους διθυράμβους για τον ρόλο του τουρισμού στην ελληνική οικονομία και την πραγματικότητα, και (β) να προσφέρει μία εμπεριστατωμένη εκτίμηση για τον πραγματικό ρόλο του τουρισμού στην ελληνική οικονομία. Τα κύρια ευρήματα της ανάλυσής μας συνοψίζονται ως εξής: (i). η έλλειψη συστήματος ΔΛΤ αποτελεί την κύρια πηγή των παρατηρούμενων αποκλίσεων μεταξύ διαφόρων εκτιμήσεων και της πραγματικότητας. Μια άλλη πηγή αυτών των αποκλίσεων αποτελεί η συχνή παρανόηση και λανθασμένη ερμηνεία οικονομικών μεγεθών και εννοιών, όπως η σχέση ταξιδιωτικών εισπράξεων και ΑΕΠ, και το ύψος του λεγόμενου «τουριστικού πολλαπλασιαστή» της ελληνικής οικονομίας και η ερμηνεία του. (ii). H συμβολή του τουρισμού στην ελληνική οικονομία είναι σημαντικά υψηλότερη από ό,τι στις χώρες του ευρωπαϊκού βορρά, αλλά σε απόλυτη αντιστοιχία με αυτήν των άλλων χωρών του ευρωπαϊκού νότου.

Τhe COVID-19 multiplier effects of tourism on the Greek economy

Using a multisectoral model and data from the Supply and Use Tables, this article estimates the COVID-19 multiplier effects of tourism on GDP, total employment, and trade balance of the Greek economy. The results indicate that a decrease of international travel receipts in the range of 3.5 to 10.5 billion euros would lead to a decrease in GDP of about 2.0% to 6.0%, a decrease in the levels of employment of about 2.1% to 6.4% and an increase in the trade balance deficit of about 2.4 to 7.1 billion euros, respectively.